Heiligen

- Zoeken

Heilige Johannes evangelist - 27 december

Heilige Johannes evangelist

(† ca. 101)
Apostel, evangelist
Patroon van de theologen


Johannes was één van de twaalf apostelen en één van de vier auteurs die het leven van Christus beschreven hebben. Hij werd vermoedelijk geboren in Bethsaida in het huidige Syrië. Zijn vader Zebedeus was visser aan het meer van Genezareth. Met zijn broer Jacobus (de Oudere) hoorde hij de oproep van Johannes de Doper die over Jezus zei:

'Zie het Lam Gods dat de zonden van de wereld wegneemt.'

Beide broers werden leerlingen van Jezus. Van Johannes staat geschreven dat 'de Heer hem liefhad'. Samen met Petrus en Jacobus was hij getuige van Jezus' verschijning in hemelse gedaante op de berg Tabor. Hij was de enige die op het moment van de kruisiging bij Jezus bleef. Onder het kruis verneemt hij Jezus' woord; Jezus vertrouwt hem zijn moeder toe en vraagt hem voor haar te zorgen:

'Zie, Uw Moeder.'

Aangenomen wordt dat de apostel Johannes en de evangelist Johannes één en dezelfde persoon zijn. Gezien het evangelie volgens Johannes hellenistische invloeden heeft, veronderstelt men dat Johannes zijn versie van het evangelie in Efeze (heden in Turkije) schreef. Hij wordt traditioneel gezien als de auteur van het evangelie volgens Johannes, de Openbaring van Johannes (de Apocalyps) en drie brieven. 

Het evangelie volgens Johannes wijkt sterk af van de overige drie evangeliën. Het is het minst van alle puur historisch op te vatten. Sommige onderzoekers zijn zelfs de mening toegedaan dat Johannes de evangelist en Johannes, de auteur van de Apocalyps, niet dezelfde persoon zijn. De 'Openbaring volgens Johannes' zou eveneens een samenstelling van het werk van diverse auteurs zijn.

De overlevering wil dat Johannes in het jaar 95 weggevoerd werd naar Rome en bij de Porta Latina in een bad met hete olie gegooid werd. Als bij wonder overleefde hij deze marteling, want de kokend hete olie veranderde in een verfrissend bad. Daarna werd hij door de Romeinse autoriteiten naar het Griekse eiland Patmos verbannen waar hij de toekomst van de wereld schouwde en het boek Openbaringen schreef.

Na de dood van de christenvervolger Domitianus keerde Johannes terug naar Efeze waar hij met grote eerbied ontvangen werd en zijn evangelie schreef. Johannes is waarschijnlijk het oudst geworden van alle apostelen. Na zijn laatste prediking onder het motto van 'Heb elkander lief' ging Johannes liggen in het voor hem bestemde graf naast het altaar en stierf terwijl er een fel licht aan de hemel verscheen.

De heilige Johannes evangelist is de patroonheilige van Klein-Azië, van de theologen en van de vriendschap. Hij wordt eveneens door ambachtslieden die met schrijven te maken hebben als hun patroon vereerd, o.a. door schrijvers, uitgevers, boekbinders, boekhandelaars, bibliothecarissen, papiermakers, drukkers, kleurders, letterzetters en lettergieters. 

Omdat hij in een vat kokende olie gedompeld werd en niet stierf, is hij ook de patroon van de blikslagers en kaarsenmakers. Zijn verleden als visser maakte hem tot patroon van de visverkopers, korf- en mandenmakers. Hij wordt traditioneel afgebeeld met de adelaar, het symbool van de hoogste wijsheid.

Hij wordt aanroepen bij brandwonden, tegen hagel, vergiftigingen, voetwonden en epilepsie.

Afbeelding: 'Johannes, het evangelie schrijvend', auteur onbekend, vermoedelijk uit de omgeving van Dieric Bouts, ca. 1465. Op het papier staat in het Latijn geschreven: 'In den beginne was het Woord en het Woord was bij God en het Woord was God'. Met deze regels begint Johannes zijn evangelie. De duivel probeert hem echter het verder schrijven onmogelijk te maken door zijn inktkoker te stelen.

Weerspreuk

Ijzelt het op Johannes evangelist,
dan wordt het ook op Johannes de Doper heet gewis.