Heiligen

- Zoeken

Heilige Ambrosius van Milaan - 7 december

Heilige Ambrosius van Milaan

(° ca. 339 - † 397)
Bisschop, Kerkvader
Patroon van de imkers en de politie

De heilige Ambrosius werd rond het jaar 339 in Trier (Duitsland) geboren als zoon van een Romeinse prefect voor Gallië. De moeder van Ambrosius was een overtuigd christen en talrijke legenden verhalen over hoe een zwerm bijen over het wiegje van de kleine Ambrosius vloog en honing in zijn mond druppelde. Daarom werden de redevoeringen van deze heilige 'zoet als honing' genoemd.

Na de dood van zijn vader vestigde het gezin zich in Rome waar de jonge Ambrosius een gedegen opleiding genoot - o.a. in de wetenschappen en redenaarskunst - en aan de opmars van zijn politieke carrière begon. In 373 werd hij reeds benoemd tot stadhouder van het Noord-Italiaanse Ligurië, met zetel in Milaan. Hij oefende zijn ambt met mildheid en rechtvaardigheid uit en was geliefd bij het volk. Zijn deur stond altijd open voor iedereen die hem wilde spreken.

Een jaar later werd hij - hoewel ongedoopt - onverwacht tot bisschop verkozen vanwege zijn overtuigende en tactvolle optreden in een geschil tussen de arianen en de orthodoxe christenen. Acht dagen later, op 7 december 374, volgde zijn wijding tot bisschop. Ambrosius verkocht nadien al zijn bezittingen en schonk de opbrengst aan de armen.

In zijn verder loopbaan als bisschop bleef de strijd tegen de arianen Ambrosius' voornaamste bekommernis. Pas in 381 slaagde hij er definitief in om een einde te maken aan het arianisme.

Ambrosius was goed bevriend met de heilige Monica, de moeder van de heilige Augustinus, en bekeerde deze laatste in 387. Ter gelegenheid van Augustinus' doop zou het gregoriaanse 'Te Deum' - ook bekend als het Ambrosiaanse Lofgezang - ontstaan zijn.

Ambrosius stierf op 4 april 397; om zijn naamfeest niet tijdens de vasten of paasweek te moeten vieren, plaatste de Kerk het op de verjaardag van zijn bisschopswijding, namelijk 7 december. Hij werd begraven in de Sant'Ambrogio basiliek in Milaan. In 1295 werd hem de eretitel van Kerkvader toebedeeld, vanwege de vele exegetische en theologische werken die hij naliet.

Hij is de patroonheilige van de imkers of 'bieboeren' en wordt meestal afgebeeld met een bijenkorf.

Afbeelding: de heilige Ambrosius ontzegt keizer Theodosius I de toegang tot de kathedraal van Milaan, door Antoon van Dyck, 1619-1620.

Weerspreuk

Ambroos met z'n bijen en spreeuwen,
laat het dikwijls waaien en sneeuwen.

Volgens de volksweerkunde wil het op het naamfeest van Sint-Ambrosius nogal eens sneeuwen. Onze voorouders meenden dat zij, met de hulp van de heilige Ambrosius, in staat waren om het sneeuwen te doen ophouden. Dan moest men wél een sneeuwbal maken met versgevallen sneeuw en op 7 december moest die sneeuwbal in het haardvuur worden geworpen. Ondertussen moest men Sint-Ambrosius aanroepen en hem vragen om het sneeuwen te stoppen.

Op 7 december vieren we de naamdag van Sint-Ambrosius, patroon van de imkers of 'bieboeren'. De imkerij of bijenteelt werd veelal beoefend als nevenactiviteit op boerderijen. Door de komst van suiker ging deze bijkomende bron van inkomsten in het arme Vlaanderen van voor de eeuwwisseling teloor.

Het volksbijgeloof wil dat wanneer een imker sterft, men dit de bijen moet vertellen door met een rouwdoek langs de korven of kasten te strijken en te zeggen: 'Biekes, biekes wekt, uw meester vertrekt'. Zo draagt men het bijenvolk van de ene op de andere imker over.

Over bijenkorven werd vroeger in West-Vlaanderen verteld dat een priester bij het zeggen van 'Orate fratres' in de Gulden Mis* de toverheksen gemakkelijk kon ontmaskeren: zij droegen dan een bijenkorf op het hoofd!
(Met de 'Gulden Mis' werd de Votiefmis aangeduid die werd opgedragen op de Quatertemper-woensdag na de derde zondag van de Advent. De 'Gulden Mis' werd opgedragen aan het Maria-altaar en er werd aan deze mis een bijzondere kracht en 'gouden' zegen toegeschreven, vanwege het gedenken van Maria's blijde verwachting.)

Omdat geleerdheid en kennis vroeger zowat gelijk stond aan toverkunst, en men in boeken deze kunst kon leren, werden ook imkers geacht in het bezit te zijn van machtige toverboeken zoals 'den dobbelen Ambrosius' - een obscuur boek dat tot op heden niet werd teruggevonden - verwijzend naar hun patroonheilige.

Tenslotte nog deze volkswijsheid:

'Eén biekorf vervangt tien dokters'.