Heiligen

- Zoeken

Begijnhoven

't Begijnhofklokske

't Begijnhofklokske luidt
ach, lieflijk is 't om horen
hoe 't neerstig belt en bidt
kom bin, kom bin, kom bin.

Guido Gezelle, 28 september 1896

Voorwoord

Marcella PatijnOp zondag 14 april 2013, om 2.20u in de ochtend, overleed Marcella Pattyn in Kortrijk. Zij was het allerlaatste begijntje ter wereld. Samen met haar verdwijnt een merkwaardige doch fascinerende traditie die ruim acht eeuwen bestond en die een unieke bloeiperiode kende in onze contreien.

Reeds vanaf de 12de eeuw trof men in de Zuidelijke Nederlanden vrouwen aan die ervoor kozen een via media - een middenweg - te volgen. Deze vrome vrouwen waren half religieuze, half leek en leidden een zelfstandig leven. Bovendien beheerden ze ook hun eigen bezittingen. Begijnen, zoals ze later genoemd werden, waren niet aan een religieuze orde gebonden, noch aan een Regel. Strict genomen waren ze ook geen gehoorzaamheid aan de Kerk verschuldigd.

Ze beleefden hun geloof, dat een sterk vrouwelijke en mystieke inslag had, in afgesloten complexen en woningen die een heuse stad in de stad vormden. Hier gaven zij hun ideaal vorm: in hun besloten hoven verwelkomden zij de Bruidegom; zij wachtten hun hele religieuze leven lang op de Geliefde in een beschutte tuin, omringd door beschermende muren.

Het begijnenleven zoals het ruim 800 jaar bestaan heeft, mag nu dan wel verdwenen zijn, toch meen ik dat er op individuele basis meer belangstelling is voor dit tijdloze fenomeen dan men op het eerste zicht zou vermoeden. De spiritualiteit van de vrome vrouwen is nog springlevend en kan een interessante insteek bieden naar de manier waarop een meer individueel gerichte spiritualiteit beleefd kan worden in de 21ste eeuw.

De komende tijd nemen we je mee op een boeiende ontdekkingstocht langs de Vlaamse begijnhoven. Hierbij zullen we, naast de meer algemene wetenswaardigheden, bijzondere aandacht besteden aan de spiritualiteit van de begijnen.

Is het oneerbiedig om de begijnen als onderdeel van de folklore te gaan beschouwen? Grootjuffrouw Josepha Goethals zei zelf al: 'Nu zijn we definitief een zaak voor de toeristen geworden.' Toch hoeft dit niet als negatief geïnterpreteerd te worden. Folklore omvat immers ook het koesteren en in ere houden van ons erfgoed, het materiële zowel als het spirituele. En tot dit religieuze erfgoed behoort ook ongetwijfeld de begijnenbeweging.

Alvorens de bijzondere leefwereld van de begijnen te betreden, bekijken we eerst het klimaat dat aan het ontstaan van deze beweging voorafging.

→ Lees verder op De Wegbereiders