Augustus - Oogstmaand — Heiligen

Heiligen

- Zoeken

Augustus - Oogstmaand

Augustus - Oogstmaand

De maand augustus toont een beeld van de valkenjacht, een populaire bezigheid in de hogere kringen. Het gezelschap wordt begeleid door honden.
Op de achtergrond zijn boeren aan het werk met het binnenhalen van de oogst. Enkele anderen nemen een bad in de rivier.
Bovenaan in het hemelgewelf rijdt de zonnegod Helios in zijn zonnewagen, vergezeld van de sterrenbeelden Leeuw en Maagd.

De maand augustus was vroeger toegewijd aan de Romeinse graangodin Ceres. Volgens de volksweerkunde is augustus als volgt aan haar naam gekomen:

De Romeinse keizer Augustus was namelijk jaloers op Julius Caesar. Hij had immers de voorgaande maand (juli) naar zijn naam genoemd. Augustus wou niet achterblijven en besloot de maand volgend op die van zijn collega naar hem te noemen.

Normaal gezien zou de maand augustus 30 dagen dagen krijgen omdat juli er 31 heeft. Maar dat vond Augustus dan weer te min, dus nam hij een dag weg van februari wat toen de laatste maand van het jaar was. En zo komt het dat we, middenin het jaar, twee opeenvolgende maanden hebben met elk 31 dagen. Meteen is ook verklaard waarom februari zo kort is.

Ik was eertyds sextilis, maer Roomen hoog beroemt, heeft my augustus tot huns keysers eer genoemt. Draegt nu uw schueren vol om 's winters van te eten, ik doe u onderwyl als in een bad-stof sweeten...

Zo d'eerste week van augustus is heet
dan staat een lange winter gereed.

Begin augustus heet,
lang en wit het winterkleed.

Als juli u niet lag te heten,
g'hebt heel augustus om te zweten.

Augustus is inderdaad de zomermaand bij uitstek. De oogst is volop aan de gang, de korenschoven worden samengebonden maar op het einde van de maand voelen we toch al duidelijk de zwenking naar de herfst toe.

Het is overigens de maand waarin de dagen het meest korten. Van de eerste augustusdag tot de laatste, wint de nacht maar liefst 118 minuten!

Oogstmaand, vaak een bron van zegen,
stemt allen tot dankbaarheid
Weet: zonneschijn volgt op regen,
en zegen volgt op noeste vlijt.

De velden geschoren,
de winter geboren.

In augustus korten de dagen gemiddeld met één uur en 43 minuten.

Augustus was traditioneel de Oegst-maent. Het woord 'oogst' is eigenlijk een verbastering van 'augustus'. Op 15 augustus vieren we het feest van Maria-Tenhemelopneming (in de volksmond: Maria Hemelvaart).

In Antwerpen en omstreken wordt dan Moederdag gevierd. Deze dag wordt ook 'Halfoogst' genoemd. 

Een versje uit 1656 zegt over augustus:

Al wert het bloem gewas
van alle man gepresen,
Haer bladt valt in het stof,
mijn koren wert gelesen,
Een yeder is gepast oock
met het dorre graen,
Maer is de roos verlept,
so wilder niemant aen.

Korenmaand of Arenmaand, Vruchtenmaand en Bouwmaand verwijzen allen naar het oogsten van de gewassen, een traditionele bezigheid in de maand augustus, en het werk op het land.

Het Friese Rispemaene is afgeleid van 'rispen' (verzamelen) en verwijst eveneens naar het binnenhalen van de oogst.

Beevaartmaand, verwijzend naar de vele bedevaarten en processies die traditioneel in augustus plaatsvinden.

Tot slot vermelden we nog: Warmtemaand en Hittemaand, omdat het in augustus nog erg heet kan zijn. De benaming 'Hittemaand' of 'Thermidor' is afkomstig uit de Franse Republikeinse Kalender.

Afbeelding: de maand augustus uit 'Les Très Riches Heures du duc de Berry' door de gebroeders Van Limburg, getijdenboek in opdracht van hertog Jean de Berry, ca. 1410.

Terug naar de hoofdpagina Heiligenkalender