Maart - Lentemaand — Heiligen

Heiligen

- Zoeken

Maart - Lentemaand

Maart - Lentemaand

Deze afbeelding toont het werk op het veld tegen de achtergrond van het kasteel van Lusignan in Poitou. Linksboven kijken een schaapherder en zijn hond naar een kudde schapen; drie boeren zijn aan het werk in een wijngaard. Op de voorgrond is een boer aan het ploegen achter twee ossen.

In het hemelgewelf bovenaan wordt de zonnegod Helios in zijn zonnewagen afgebeeld, met links van hem het sterrenbeeld Vissen en rechts het sterrenbeeld Ram.

De naam maart is afkomstig van de 'Martius', een verwijzing naar de Romeinse oorlogsgod Mars, die eveneens een natuurgod was, namelijk de god van vruchtbaarheid en wasdom.
Maart was destijds de eerste maand van het jaar.

Deze maand was bij onze voorouders niet erg geliefd omdat het weer in deze periode van het jaar erg kil en wisselvallig kon zijn, kortom: slecht voor de gezondheid.

Voor oude lieden heeft de maart kwaad haar in zijne staart.

Maart speelt altijd in den duvel z'n kaart.

Een droge maart is goud waard.

Wanneer men vroeger op reis moest, was dat meestal te voet. Met die maartse buien was dat niet steeds een pretje. Vandaar dat men voor het vertrek het volgend versje opzegde:

Maarte, maarte, goeie maarte,
speel toch vandaag in mijn kaarten.
Regen niet en hagel niet,
ge doet me anders heel veel verdriet.

In maart lengen de dagen gemiddeld met één uur en 56 minuten.

In de maand maart ontwaakt de natuur. De bomen krijgen nieuwe bladeren en overal ontluiken voorjaarsbloemen zoals de krokus, de narcis en het speenkruid, dat traditioneel de lente aankondigt.

Rond 21 maart valt ook de lente-equinox (van het Latijnse 'aequinoctium': gelijke nacht) of dag-en-nachtevening, wanneer dag en nacht opnieuw even lang zijn. Onze voorouders vierden dit o.a. door poppen van stro te maken die het tanende jaargetijde (de winterdemon) symboliseerden. Deze poppen werden bij het aanbreken van de lente in een rivier of meer gegooid en zo ritueel verdronken.

Maart was traditioneel de Lentemaand. Een versje uit 1656 zegt over maart het volgende:

De Meert, hoewel onweert,
komt in het velt getreden,
De Meert steeckt met den steert,
en treft de swacke leden,
De Meert
brenght aen het licht
dat in het duyster lagh;
Ghy, maeckt dat u de Meert
geen hinder doen en magh.

Buienmaand, vanwege het vaak wisselvallige, kille weer en de weinig geliefde 'maartse buien'.

Guldenmaand, omdat in de maand maart Maria Boodschap, bijgenaamd 'het gulden mysterie', gevierd wordt.

Windmaand, vanwege de vaak voorkomende voorjaarsstormen.

Dorremaand, wellicht een verbastering van 'Thormanoth' ('Thorsmaand of Donarsmaand') of een verwijzing naar de nog kale en dorre takken van de bomen en struiken.

Tot slot nog enkele minder bekende bijnamen:

Donarsmaand, naast het boven aangehaalde 'Thormanoth', vernoemden onze Germaanse voorouders deze maand ook naar Donar, de god van de donder; Lenzinmanoth, is dan weer een oude naam die dateert uit de periode van Karel de Grote en refereert naar het begin van de lente en het lengen ('lenten') van de dagen.

Afbeelding: de maand maart uit 'Les Très Riches Heures du duc de Berry' door de gebroeders Van Limburg, getijdenboek in opdracht van hertog Jean de Berry, ca. 1410. Deze miniatuur werd vervaardigd in twee delen: het bovenste deel is van de hand van de gebroeders van Limburg; het onderste luik is het werk van de zogenaamde 'tussenschilder' (vermoedelijk Barthélemy d'Eyck) die aan het handschrift werkte omstreeks 1440-1450.

Terug naar de hoofdpagina Heiligenkalender